Мөрде Мемлекеттік Елтаңба мемлекеттік рәміздер туралы Конституциялық заңның 6-бабында көзделген жағдайларда пайдаланылады. Онда мемлекеттік ұйымдар мен нотариустар бөлек аталған. Жеке бизнестің қарапайым мөріне Елтаңбаны әшекей ретінде еркін таңдауға болмайды.
Елтаңбалы мөр кімдерге көзделген
Мемлекеттік рәміздер туралы Конституциялық заңның 6-бабы тізілген мемлекеттік органдар мен өзге мемлекеттік ұйымдардың мөрлерінде Мемлекеттік Елтаңба кескінін пайдалануды көздейді. 2-тармақта оны нотариустардың мөрлерінде пайдалану бөлек көрсетілген.
Мемлекеттік емес ұйымдар мен олардың лауазымды тұлғалары үшін 4-тармақ осы заңда көзделген ерекшеліктерді ескере отырып, тыйым белгілейді. Сондықтан тапсырыс берушінің қалауы немесе әдемі үлгіні таңдауы ғана Елтаңбаны пайдалану құқығын бермейді.
Тапсырыс кезінде мемлекеттік ұйымның мөрі ұйымның мәртебесіне, нақты атауына және қолданылатын тапсырмаға сай дайындалады.
Нотариат мөрінің мөртабаннан айырмашылығы
«Нотариат туралы» заңның 22-бабы елтаңбалы мөрді және куәландыру жазбаларының мөртабандарын көздейді. Жекеше нотариустың мөріне тапсырыс беруді және оны беруді аумақтық нотариаттық палата, ал мемлекеттік нотариус үшін аумақтық әділет органы жүзеге асырады.
Мәтіндік мөртабан басқа міндет атқарады: нақты нотариаттық әрекеттің куәландыру жазбасын қайта түсіреді. Оның нысаны мен тілі бөлек келісіледі. Толығырақ — нотариаттық мөртабандар және куәландыру жазбалары.
ЖСО, адвокат және медиатор: негіздері әртүрлі
| Санат | Нені ескеру керек |
|---|---|
| Жеке сот орындаушысы | № 296 бұйрық ЖСО/ЧСИ арнайы эмблемасы бар үлгіні белгілейді. Бұл — бөлек таңба. Заңның 154-бабы бойынша жеке мөрді жасауды және беруді өңірлік палата ұйымдастырады. |
| Адвокат | Жеке жұмыс істейтін адвокат 64-баптың 2-тармағы бойынша жеке мөр ұстауға құқылы. Кәсіптердің ұқсастығына қарай нотариустың Елтаңбаны пайдалану құқығы оның мөріне таралмайды. |
| Медиатор | «Медиация туралы» заң міндетті жеке мөрді немесе оның бірыңғай нобайын белгілемейді. Мөрдің болуы келісімдегі тараптар мен медиатордың қолтаңбаларын алмастырмайды. |
Техникалық тапсырмада не тексеріледі
№ 236 Құжаттама жасау қағидаларының 123-тармағы мемлекеттік ұйымның негізгі елтаңбалы мөрі үшін ҚР СТ 1430-2005 стандартына сілтейді. Нақты тапсырыс бойынша қолданылатын талаптар мен бекітілген тапсырма салыстырылады. Өлшемдер мен орындалуын интернеттегі кездейсоқ сурет бойынша анықтауға болмайды.
Жасау алдында атауы, деректемелері, мақсаты және соңғы макеті келісіледі. Біздің деректемелеріміз және шарт жасасуға арналған құжаттар жеке бетте берілген.
Есепке алу, ауыстыру және жою
№ 236 қағидалар қорғалуға тиіс мөрлер мен мөртабандарды есепке алуды, сақтауды және жоюды бөлек реттейді. 134-тармақ 23-қосымша нысанындағы актіні және журналдағы белгілерді көздейді; Мемлекеттік Елтаңбасы бар мөр жоғалғанда 138-тармақтың тәртібі қолданылады.
Бұл арнайы ережелер белгіленген қолданылу аясында орындалуы керек. Мына бетте — мөрлерді жою — түсіндірмелер және Word пен PDF пішіміндегі тегін акт бланкісі бар.
Дереккөздер және тексеру
«Әділет» жүйесіндегі қолжетімді ресми жинақталған мәтіндер бойынша 2026 жылғы 11 қазанда салыстырылды. Шеберхана шарттары мен заңнама талаптары бөлек сипатталған.
- «Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» Конституциялық заң
6-бап, 2-тармақ — көзделген пайдалану жағдайлары; 3–4-тармақтар — ұлттық стандарт пен шектеулер.
- «Нотариат туралы» заң
22-бап — мөрдің құрамы және аумақтық палата немесе әділет органы арқылы тапсырыс беру.
- Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы заң
154-бап — ЖСО-ның жеке мөрі және өңірлік палатаның рөлі.
- № 296 бұйрық: ЖСО-ның жеке мөрінің үлгісі
2-қосымша — бекітілген үлгінің арнайы эмблемасы және деректемелері.
- № 236 Құжаттама жасау қағидалары
123-тармақ — ҚР СТ 1430-2005 стандартына сілтеме; 128, 132, 134–138-тармақтар — есепке алу, сақтау және пайдаланудан шығару.
- Адвокаттық қызмет және білікті заң көмегі туралы заң
64-бап, 2-тармақ — жеке жұмыс істейтін адвокаттың жеке мөр ұстау құқығы.
- «Медиация туралы» заң
9, 14, 16-баптар — мәртебе және тізілімдер; 27-бап — келісімдегі қолтаңбалар.